Διάσκεψη ειρήνης στην Ελβετία: Βάση οποιασδήποτε λύσης η εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας

Από το Kappa Newsdesk

Ογδόντα χώρες που συμμετείχαν το Σάββατο και την Κυριακή στη διεθνή διάσκεψη ειρήνης στην Ελβετία συμφώνησαν από κοινού ότι η βάση για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία για τον τερματισμό του διετούς πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία θα πρέπει να αποτελεί η εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και της Χάρτας των Ηνωμένων Εθνών.

Στη διήμερη διάσκεψη στο θέρετρο Μπίργκενστοκ στην Ελβετία δεν συμμετείχε η Ρωσία, η οποία δεν προσκλήθηκε, ενώ αρκετές χώρες του τρίτου κόσμου και η Κίνα αρνήθηκαν να συμμετάσχουν. Το κοινό ανακοινωθέν δεν συνυπέγραψαν η Ινδία, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μεξικό, η Ταϊλάνδη μεταξύ άλλων, όπως η Βραζιλία που συμμετείχε υπό το καθεστώς του “παρατηρητή”. Το ανακοινωθέν όμως συνυπέγραψε η Τουρκία, η οποία επιδιώκει να διαδραματίσει το ρόλο του ενδιάμεσου στη σύγκρουση.

Η διάσκεψη συγκροτήθηκε ως ένα πρώτο βήμα προς την ειρήνη, αν και πολλοί παρατηρητές ανέφεραν πως θα είναι δύσκολο για τη διάσκεψη να παράγει απτά αποτελέσματα λόγω της απουσίας της Ρωσίας, καθώς όπως παραδέχθηκε το Σάββατο και ο Καγκελάριος της Γερμανίας Όλαφ Σολτς, “είναι αλήθεια ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί ειρήνη στην Ουκρανία χωρίς την συμμετοχή της Ρωσίας”.

Το τελικό κείμενο του κοινού ανακοινωθλεντος αναφέρει πως ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών και ο “σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας … μπορούν να, και θα χρησιμεύσουν ως βάση για την επίτευξη μιας συνολικής, δίκαιης και διαρκούς ειρήνης στην Ουκρανία”. Η Πρόεδρος της Ελβετίας Βιόλα Άμχερντ, η οποία οργάνωσε και φιλοξένησε την διάσκεψη, ανέφερε στην τελική συνέντευξη Τύπου ότι η “μεγάλη πλειοψηφία” των συμμετεχόντων συμφώνησε στο τελικό κείμενο, το οποίο “δείχνει τι μπορεί να επιτύχει η διπλωματία”. Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαιρέτισε τα “πρώτα βήματα προς την ειρήνη” στη συνάντηση και είπε ότι το κοινό ανακοινωθέν παραμένει “ανοιχτό για προσυπογραφή από όλους όσοι σέβονται τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών”.

Από τη συνέντευξη Τύπου μετά τη διεθνή διάσκεψη ειρήνης για την Ουκρανία, στο Μπίργκενστοκ της Ελβετίας. Από αριστερά προς τα δεξιά, ο Υπουργός Εξωτερικών της Ελβετίας Ιγκνάτσιο Κασίς, η Πρόεδρος της Ελβετίας Βιόλα Άμχερντ, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι και ο διευθυντής του γραφείου του Προέδρου της Ουκρανίας Αντρίι Γέρμακ. [Ελβετική Προεδρία, 16/6/2024]

Το κοινό ανακοινωθέν σε ανεπίσημη μετάφραση:

Ο συνεχιζόμενος πόλεμος της Ρωσικής Ομοσπονδίας κατά της Ουκρανίας συνεχίζει να προκαλεί μεγάλης κλίμακας ανθρώπινο πόνο και καταστροφές και να δημιουργεί κινδύνους και κρίσεις με παγκόσμιες επιπτώσεις για την υφήλιο. Συυναντηθήκαμε στην Ελβετία στις 15-16 Ιουνίου 2024 για να ενισχύσουμε έναν διάλογο υψηλού επιπέδου σχετικά με τις οδούς προς μια συνολική, δίκαιη και διαρκή ειρήνη για την Ουκρανία. Επαναλάβαμε τα ψηφίσματα A/RES/ES-11/1 και A/RES/ES-11/6 που εγκρίθηκαν στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και υπογραμμίσαμε τη δέσμευσή μας να τηρήσουμε το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Αυτή η Σύνοδος Κορυφής βασίστηκε στις προηγούμενες συζητήσεις που έγιναν με βάση τη Φόρμουλα Ειρήνης της Ουκρανίας και άλλες ειρηνευτικές προτάσεις που είναι σύμφωνες με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Εκτιμούμε βαθύτατα τη φιλοξενία της Ελβετίας και την πρωτοβουλία της να φιλοξενήσει τη Σύνοδο Κορυφής Υψηλού Επιπέδου ως έκφραση της σταθερής δέσμευσής της για την προώθηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.

Είχαμε μια γόνιμη, συνολική και εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις οδούς προς ένα πλαίσιο για μια συνολική, δίκαιη και διαρκή ειρήνη, βασισμένη στο διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Ειδικότερα, επιβεβαιώνουμε τη δέσμευσή μας να απέχουμε από την απειλή ή τη χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή πολιτικής ανεξαρτησίας οποιουδήποτε κράτους, των αρχών της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των κρατών, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων τους, συμπεριλαμβανομένων των χωρικών υδάτων, και την επίλυση διαφορών με ειρηνικά μέσα ως αρχές του διεθνούς δικαίου.

Επιπλέον, έχουμε ένα κοινό όραμα με βάση τις ακόλουθες κρίσιμες πτυχές:

1. Πρώτον, οποιαδήποτε χρήση πυρηνικής ενέργειας και πυρηνικών εγκαταστάσεων πρέπει να είναι ασφαλής, ασφαλής, προστατευμένη και περιβαλλοντικά ορθή. Οι ουκρανικοί πυρηνικοί σταθμοί και εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού σταθμού στη Ζαπορίζια, πρέπει να λειτουργούν με ασφάλεια υπό τον πλήρη κυριαρχικό έλεγχο της Ουκρανίας και σύμφωνα με τις αρχές του ΔΟΑΕ και υπό την επίβλεψή του.
Οποιαδήποτε απειλή ή χρήση πυρηνικών όπλων στο πλαίσιο του συνεχιζόμενου πολέμου κατά της Ουκρανίας είναι απαράδεκτη.

2. Δεύτερον, η παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια εξαρτάται από την αδιάκοπη παραγωγή και προμήθεια τροφίμων. Από αυτή την άποψη, η δωρεάν, πλήρης και ασφαλής εμπορική ναυσιπλοΐα, καθώς και η πρόσβαση σε θαλάσσια λιμάνια στη Μαύρη και την Αζοφική Θάλασσα, είναι ζωτικής σημασίας. Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στα λιμάνια και σε όλη τη διαδρομή, καθώς και εναντίον πολιτικών λιμένων και πολιτικών λιμενικών υποδομών είναι απαράδεκτες.
Η επισιτιστική ασφάλεια δεν πρέπει να εργαλειοποιείται με κανέναν τρόπο. Τα ουκρανικά γεωργικά προϊόντα θα πρέπει να διοχετεύονται με ασφάλεια και να παρέχονται ελεύθερα σε ενδιαφερόμενες τρίτες χώρες.

3. Τρίτον, όλοι οι αιχμάλωτοι πολέμου πρέπει να απελευθερωθούν με πλήρη ανταλλαγή. Όλα τα απελαθέντα και παράνομα εκτοπισμένα παιδιά από την Ουκρανία, και όλοι οι άλλοι Ουκρανοί πολίτες που κρατούνται παράνομα, πρέπει να επιστραφούν στην Ουκρανία.

Πιστεύουμε ότι η επίτευξη ειρήνης απαιτεί τη συμμετοχή και τον διάλογο μεταξύ όλων των μερών. Ως εκ τούτου, αποφασίσαμε να προβούμε μελλοντικά σε συγκεκριμένα βήματα στους προαναφερθέντες τομείς με περαιτέρω εμπλοκή των εκπροσώπων όλων των μερών.

Ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένων των αρχών του σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας όλων των κρατών, μπορεί και θα χρησιμεύσει ως βάση για την επίτευξη συνολικής, δίκαιης και διαρκούς ειρήνης στην Ουκρανία.

Μητσοτάκης: Στείλαμε σαφές μήνυμα ότι τα σύνορα δεν μπορούν να αλλάζουν με τη βία

Στη διάσκεψη έλαβε μέρος και ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος συμμετείχε στη θεματική ομάδα εργασίας που είχε ως αντικείμενο την επισιτιστική ασφάλεια.

Κατά την παρέμβασή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε τις σημαντικές παγκόσμιες επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία για την επισιτιστική ασφάλεια σε ολόκληρο τον κόσμο και τη σημασία της απρόσκοπτης παροχής βασικών διατροφικών προμηθειών. Ο Πρωθυπουργός σημείωσε ότι οι Διάδρομοι Αλληλεγγύης ΕΕ-Ουκρανίας και ο διάδρομος εξαγωγών που ανέπτυξε η Ουκρανία έχουν επεκτείνει τις εξαγωγές, τονίζοντας ότι η Ελλάδα υποστηρίζει αφενός τη δημιουργία πρόσθετων διαδρομών για τη διευκόλυνση της μεταφοράς ουκρανικών αγροτικών προϊόντων, αφετέρου έργα για την ενίσχυση της δυναμικότητας των Διαδρόμων Αλληλεγγύης και την απευθείας πρόσβασή τους στο Αιγαίο. Η Ελλάδα, πρόσθεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, θα συνεχίσει να κάνει ό,τι είναι δυνατόν για την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, παρέχοντας θαλάσσιες μεταφορές ή κέντρα αποθήκευσης και διανομής.

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι οι οδοί θαλάσσιων μεταφορών, τόσο στη Μαύρη Θάλασσα όσο και στην Ερυθρά, πρέπει να μένουν ανοιχτές για τον παγκόσμιο επισιτιστικό εφοδιασμό, προσθέτοντας πως η Ελλάδα, με τον εμπορικό της στόλο, έχει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο σε αυτό το μέτωπο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε ακόμη τη σημασία των κοινών προσπαθειών προκειμένου να μην αποσταθεροποιηθούν οι αγορές και οι τιμές τροφίμων.

Στη συνέχεια ο Κυριάκος Μητσοτάκης τοποθετήθηκε στην ολομέλεια της διάσκεψης, όπου ανέφερε (ανεπίσημη μετάφραση από τα αγγλικά):

“Αγαπητοί συνάδελφοι, πριν από έναν χρόνο δεν ήταν δεδομένο ότι αυτή η Διάσκεψη για την Ειρήνη θα πραγματοποιούνταν. Η Ρωσία έκανε ό,τι μπορούσε για να την αποτρέψει. Ωστόσο, σήμερα, 101 χώρες και διεθνείς οργανισμοί εκπροσωπούνται σε αυτό το τραπέζι, αποδεικνύοντας, όπως είπε ο Πρωθυπουργός της Ολλανδίας, ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι πράγματι ένα παγκόσμιο ζήτημα, για διάφορους λόγους.
Ενδεχομένως ο πιο σημαντικός, που συζητήθηκε στις θεματικές μας συνεδρίες, είναι το ζήτημα της επισιτιστικής ασφάλειας. Όταν ακούμε τον Πρόεδρο της Κένυας να αναφέρει τον αντίκτυπο που είχε η διαθεσιμότητα και η τιμή των λιπασμάτων στους αγρότες της Κένυας, καταλαβαίνουμε τις τεράστιες επιπτώσεις αυτού του πολέμου στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Ασφαλώς, θα ήθελα να εκφράσω την ικανοποίησή μου για το γεγονός ότι στα συμπεράσματα του κοινού ανακοινωθέντος τονίσαμε τη σημασία της διατήρησης της ελεύθερης, πλήρους και ασφαλούς εμπορικής ναυσιπλοΐας και της υποστήριξης της Ουκρανίας για την προστασία των λιμανιών και των υποδομών της. Ήμουν με τον Volodymyr στην Οδησσό, όταν ένας ρωσικός πύραυλος έπληξε το λιμάνι. Η προστασία των ουκρανικών υποδομών είναι απολύτως κρίσιμη για τη διατήρηση του επιπέδου των ουκρανικών εξαγωγών, οι οποίες με τη σειρά τους είναι απολύτως κρίσιμες για τη διατήρηση των παγκόσμιων τιμών των τροφίμων.
Ο δεύτερος και ίσως πιο σημαντικός λόγος για τον οποίο αυτός ο πόλεμος συνιστά παγκόσμιο ζήτημα είναι το γεγονός ότι είμαστε όλοι εδώ για να δηλώσουμε την προσήλωσή μας σε μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες. Για να επιβεβαιώσουμε την υπεροχή του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Για να στείλουμε ένα πολύ σαφές μήνυμα ότι η κυριαρχία πρέπει να γίνεται σεβαστή, ότι τα σύνορα δεν μπορούν να αλλάζουν με τη βία, ότι οι διεθνείς κανόνες πρέπει να τηρούνται, ότι οι χώρες και οι λαοί έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν το δικό τους σύστημα διακυβέρνησης και να καθορίζουν τη δική τους μοίρα και το δικό τους μέλλον, ότι η πυρηνική ασφάλεια δεν μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο, ότι τα τρόφιμα δεν μπορεί να εργαλειοποιούνται.
Μιλάμε για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη. Αλλά πιστεύω ότι όλοι μπορούμε να συμφωνήσουμε γύρω από αυτό το τραπέζι ότι αυτή η ειρήνη δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα της συνθηκολόγησης της Ουκρανίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Ελλάδα, μαζί με πολλές άλλες χώρες, θα συνεχίσει να υποστηρίζει την Ουκρανία για να υπερασπιστεί τον εαυτό της, προκειμένου να φτάσουμε στο σημείο να έχουμε μια αξιόπιστη διαπραγμάτευση, που θα καταλήξει σε μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη.
Τέλος, επιτρέψτε μου να τονίσω τη σημασία της συμμόρφωσης με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και το διεθνές δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα, όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και στη Γάζα, στο Σουδάν. Πρέπει, πάνω απ’ όλα, να δώσουμε προτεραιότητα στην προστασία του άμαχου πληθυσμού, να διασφαλίσουμε την ασφαλή επιστροφή των παιδιών που απομακρύνθηκαν από τη χώρα τους παράνομα ή μεταφέρθηκαν με τη βία, καθώς και την απελευθέρωση των πολιτών που κρατούνται παράνομα και την περαιτέρω ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου.
Και πάλι, συγχαρητήρια για την πραγματοποίηση αυτής της Διάσκεψης για την Ειρήνη”.

Δείτε εδώ βίντεο-ρεπορτάζ από τη Διάσκεψη με τις επαφές του Έλληνα Πρωθυπουργού, την εισήγησή του διάσκεψη ειρήνης και δηλώσεις του στον Τύπο: