Posted by 
Γράφει ο Yavuz Baydar
Την Κυριακή εκατομμύρια ψηφοφόροι στην Τουρκία θα εκλέξουν τους δημάρχους και τα δημοτικά συμβούλια των δήμων της χώρας. Το αποτέλεσμα της εκλογικής μάχης στην Κωνσταντινούπολη θα έχει μεγάλες συνέπειες για το μέλλον της χώρας. Για τον Ερντογάν, η πόλη είναι το τελευταίο εμπόδιο πριν από τη σκληροπυρηνική αυταρχική διακυβέρνηση. Η αντιπολίτευση βρίσκεται σε διχόνοια. Ακόμη και το κουρδικό κίνημα φαίνεται διχασμένο ως προς το πώς θα ψηφίσει στην Κωνσταντινούπολη: τον Ιμάμογλου του CHP ή το δικό τους κόμμα, το DEM;
Σε αυτό που σήμερα είναι γνωστό ως “παγκόσμιο έτος εκλογών” (στο οποίο συμμετέχουν περισσότερες από 60 χώρες), οι τοπικές δημοσκοπήσεις για τις δημοτικές εκλογές στην Τουρκία είναι εξίσου σημαντικές και εντυπωσιακές με όλες τις άλλες. Αν μη τι άλλο, αυτό είναι ένα δεδομένο στο οποίο συμφωνούν τόσο αυτοί που έχουν την εξουσία -ο Πρόεδρος Ερντογάν και η ευρεία συμμαχία που συγκέντρωσε γύρω του-, όσο και οι κύκλοι της αντιπολίτευσης. Και όλα τα μάτια είναι στραμμένα στο ποιος θα κερδίσει την Κωνσταντινούπολη, όπου 11 εκατομμύρια ψηφοφόροι -από τους 65 εκατομμύρια συνολικά- θα έχουν λόγο για τη μοίρα της χώρας.
Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, η Τουρκία που πλήττεται από σοβαρή κρίση θα δει από την επόμενη μέρα πιο καθαρά το μονοπάτι που θα ακολουθήσει: είτε περισσότερη εδραίωση της εξουσίας στο παλάτι του Ερντογάν με τη μορφή ενός σκληροπυρηνικού αυταρχισμού, είτε ένα ασταθές κενό, με μια διάσπαρτη αντιπολίτευση που βρίσκεται ήδη σε χρόνια διχόνοια, αλλά θα μπορεί να διατηρήσει κάποιες αόριστες ελπίδες για πολιτική αλλαγή μέσω των εθνικών εκλογών το 2028.
Για άλλη μια φορά, παρά τους ισχυρισμούς ότι είναι κάπως αποδυναμωμένος, ο Ερντογάν μπαίνει στον αγώνα με πολύ περισσότερα πλεονεκτήματα από τους διεκδικητές του. Η ασυμμετρία στην αναμέτρηση παραμένει αμετάβλητη, σε μεγάλο βαθμό υπέρ του ισχυρού άνδρα της Τουρκίας. Σε αυτή την εκστρατεία το κόμμα του, το ΑΚΡ, προχώρησε ακόμη παραπέρα, εμπλέκοντας στην μηχανή της προπαγάνδας ακόμη και όλους τους Υπουργούς και ορισμένους κυβερνήτες.
Το κόμμα του φαίνεται να αιμορραγεί, να χάνει την έλξη, αλλά ο Ερντογάν μπορεί να μην ενδιαφέρεται καθόλου: Μετά την απόπειρα πραξικοπήματος το 2016, εισήγαγε μέσω του δημοψηφίσματος το 2017 με επιτυχία ένα “υπερπροεδρικό σύστημα”, στη συνέχεια εδραίωσε μια κρατική δομή κτίζοντας μια μαζική κυριαρχία ισλαμιστικών και υπερεθνικιστικών στοιχείων μέσα στην κρατική γραφειοκρατία, με έλεγχο κρίσιμων τμημάτων του δικαστικού σώματος και ανεξάρτητων αρχών (όπως το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο, το Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και το Συμβούλιο Δικαστών και Εισαγγελέων), και καθώς η κυβέρνησή του εμβάθυνε τον έλεγχό της στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Οι βουλευτικές και προεδρικές εκλογές τον Μάιο του περασμένου έτους ήταν επομένως η τελευταία ευκαιρία για την αντιπολίτευση να τραβήξει το χειρόφρενο στην Τουρκία, η οποία θα στρεφόταν αμετάκλητα προς ένα “καθεστώς της αρχής του ενός ανδρός”, μια υπερσυγκεντρωτική εξουσία, όπου επιτρέπεται μέν στην αντιπολίτευση και τα μέσα ενημέρωσης να υπάρχουν, αλλά μόνο ως μια βιτρίνα.
Ενωμένη γύρω από ένα “Τραπέζι των Έξι”, η αντιπολίτευση υπό την ηγεσία του κοσμικού-κεμαλικού CHP είχε τότε δημιουργήσει πολύ υψηλές ελπίδες στους ψηφοφόρους που διαφωνούν με τον “Τρόπο του Ερντογάν”, αλλά η σάπια πολιτική κουλτούρα της Τουρκίας στάθηκε ανυπέρβλητο εμπόδιο. Γυρίζοντας γύρω-γύρω με ψεύτικα χαμόγελα και χειραψίες, αντί να επιτύχουν συναινέσεις βάσει συμβιβασμών, τελικά η χορογραφία τους αποδείχτηκε ένα χάος. Παρά τη διαφημιστική εκστρατεία των “αντιπολιτευτικών” ΜΜΕ, ο Ερντογάν κέρδισε για άλλη μια φορά.
Οι 10 μήνες που πέρασαν από τότε αποκάλυψαν το άσχημο πρόσωπο της πολιτικής τάξης. Ενώ το τραύμα εξαπλωνόταν ευρέως στο εκλογικό σώμα, το “Τραπέζι των Έξι” μεταμορφώθηκε σε ένα χαοτικό ρινγκ του μποξ.
Η υπαρξιακή κρίση συντάραξε το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα (CHP) και τον εθνικιστικό του σύμμαχο İYİ Parti. Ενόσω οι ηγέτες της αντιπολίτευσης περνούσαν το χρόνο τους επιτιθέμενοι ο ένας στον άλλο αντί να επικεντρωθούν στις πολιτικές του Ερντογάν. Ως αποτέλεσμα, η ενότητα διαλύθηκε, με κάθε κόμμα να δηλώνει ότι θα μπει στην κούρσα των τοπικών εκλογών με τους δικούς του υποψηφίους. Ο Ερντογάν δεν μπορούσε να ελπίζει σε ένα πιο γόνιμο πολιτικό έδαφος. Εδώ και περίπου μια δεκαετία, οι πολιτικοί του αντίπαλοι -αποξενωμένοι από τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους τους- είναι οι καλύτεροι του αρωγοί.
Δεν είναι καθόλου περίεργο λοιπόν να κυριαρχεί η απάθεια στο κλίμα πριν από τις εκλογές της Κυριακής. Ο ψηφοφόρος στην αντιπολίτευση χτυπιέται από μια κούραση, έχει βαρεθεί την πολιτική, σκυθρωπός και θυμωμένος, σε σοβαρή απώλεια εμπιστοσύνης προς τα κόμματα. Οι αναποφάσιστοι και η ψήφος διαμαρτυρίας καταγράφονταν στις δημοσκοπήσεις μέχρι και την περασμένη εβδομάδα σε ένα σταθερό ποσοστό του 20 και πλέον τοις εκατό.
Στις προηγούμενες τοπικές εκλογές, που στην Κωνσταντινούπολη είχαν τελειώσει με οριακή νίκη (περίπου 20 χιλιάδες ψήφους διαφορά) του Εκρέμ Ιμάμογλου, της χαρισματικής φυσιογνωμίας του CHP, υπήρξε μια μαζική κινητοποίηση των “εθελοντών της κάλπης”, των εκλογικών αντιπροσώπων. Περίπου 200 χιλιάδες άνθρωποι ήταν παρόντες για να ελέγξουν την ασφάλεια των εκλογών. Αλλά αυτή τη φορά, η ΜΚΟ “Oy ve Ötesi” (“Ψήφος και πέρα”) δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ότι μόνο περίπου 30 χιλιάδες άνθρωποι επέδειξαν διάθεση να παραβρίσκονται στα εκλογικά τμήματα. Όπως έχουμε παρατηρήσει εμείς στα ΜΜΕ, το ενδιαφέρον του κοινού για παρακολούθηση “πολιτικών ειδήσεων” έχει φτάσει στον πάτο.
Για άλλη μια φορά, η Κωνσταντινούπολη παραμένει το επίκεντρο των εκλογικών αποτελεσμάτων. Ο αγώνας είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ψήφο με ψήφο. Θα μπορέσει άραγε ο Ιμάμογλου να κρατήσει την δημαρχία του; Αντιμετωπίζει πολλές προκλήσεις. Η διχόνοια μέσα στο ίδιο το CHP είναι μία σοβαρή πρόκληση και υπάρχουν φήμες ότι ορισμένα τμήματα του κόμματος (το CHP είναι διαβόητο για τις εσωκομματικές ίντριγκες) θα αποφύγουν να εμπλακούν υπέρ του. Πρέπει επίσης να ελπίζει στις ψήφους του İYİ Parti στα δεξιά και, το πιο σημαντικό, στους Κούρδους ψηφοφόρους του Κόμματος DEM για να μπορέσει να εξασφαλίσει την νίκη.
Και εδώ διεξάγεται το πιο ευαίσθητο μέρος του εκλογικού αγώνα. Στις προηγούμενες εκλογές ο Ιμάμογλου είχε κερδίσει περίπου τις μισές ψήφους των οπαδών του İYİ Parti και του DEM. Αυτήν την φορά η Μεράλ Ακσενέρ, η ηγέτης του İYİ Parti, βρίσκεται σε διαμάχη με το CHP, επιτιθέμενη σκληρά στον Ιμάμογλου (οι πραγματικοί λόγοι είναι άγνωστοι).
Και η ηγεσία του φιλοκουρδικού κόμματος DEM δείχνει βαθιά διχασμένο για το αν θα τον υπερψηφίσει τακτικιστικά (όπως και πριν) ή θα στηρίξει τελικά τους ανθυποψηφίους του, τον Μεράλ Ντανίς Μπεστάς και τον Μουράτ Τσεπνί. Πρόκειται πράγματι ένα πρωτοφανές παράδοξο. Το χάσμα έγινε εμφανές όταν εξέχουσες προσωπικότητες όπως ο φυλακισμένος Σελαχατίν Ντεμιρτάς, η Λεϊλά Ζανά και ο Άχμετ Τουρκ έστειλαν μηνύματα για ψήφο στο δικό τους κόμμα και όχι στον Ιμάμογλου. Υποστηρίζοντας ότι αν υπάρχει κάποιος που μπορεί να εκκινήσει μια νέα κουρδική ειρηνευτική διαδικασία, αυτός είναι τελικά ο Ερντογάν.
Φαίνεται να υποστηρίζονται από τη βάση, η οποία, σύμφωνα με ορισμένες έρευνες, αισθάνεται παραμελημένη από την αντιπολίτευση, αν και ψήφισαν τακτικιστικά στις τοπικές εκλογές του 2019 αλλά και στις εθνικές εκλογές πέρυσι. “Ας προσδιοριστούμε ξεκάθαρα ως κόμμα και ας ψηφίσουμε τους υποψηφίους μας παντού” είναι το μήνυμα των ψηφοφόρων του DEM εδώ και μερικούς μήνες.
Αλλά άλλοι, όπως η σημερινή συμπρόεδρος Τουλάι Χατιμογουλάρι και κάποιος Σεζάι Τεμέλι, πρώην ηγέτης, πιέζουν για τακτικιστική ψήφο. Κατά βάθος, όπως υποστηρίζει ο Κούρδος αναλυτής Βαχάπ Τσοσκούν, πρόκειται για μια διαφαινόμενη απόκλιση στον φυλακισμένο ηγέτη του PKK Αμπντουλάχ Οτσαλάν και την ηγεσία του PKK στα βουνά Καντίλ του Ιράκ, με την τελευταία να παραμένει σταθερή στην άποψη να “κάνει τον Ερντογάν να χάσει τις εκλογές”.
Όλα αυτά αποκαλύπτουν σε μακροσκοπικό επίπεδο την εμβάθυνση της πολιτικής κρίσης στην Τουρκία. Στον ορίζοντα διαφαίνεται περαιτέρω αναταραχή. Εάν ο Ερντογάν κερδίσει την Κωνσταντινούπολη θα έχει κατακτήσει το μεγαλύτερο προπύργιο αντίστασης και ελπίδας, και θα νιώθει ασφαλής για μια περαιτέρω εδραίωση της αυταρχικής του εξουσίας, με τη δυνατότητα να εξοντώσει την συντηρητική αντιπολίτευση. Εάν ο Ιμάμογλου αναδειχθεί νικητής, ένας έξαλλος Ερντογάν αναμένεται να ασκήσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση επάνω του (υπάρχουν δικαστικές υποθέσεις και άλλες κατηγορίες για τον Ιμάμογλου) και να ενισχύσει καθολικά τον αυταρχισμό του. Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα στην Κωνσταντινούπολη, ειδικά το CHP, το DEM και το İYİ Parti, ως η τριάδα της ουσιαστικής αντιπολίτευσης, μπορεί να βρεθούν σε σφοδρές εσωτερικές διαμάχες, και να αντιμετωπίσουν ανατροπές ή να καταλήξουν στην παρακμή.