Posted by Από το Kappa Newsdesk
Ο θυμός και η απογοήτευση αυξάνονται στη Ρωσία για τους κυβερνητικούς περιορισμούς στο Διαδίκτυο, οι οποίοι έχουν διαταράξει την καθημερινή ζωή, έχουν βλάψει τις επιχειρήσεις και έχουν προκαλέσει την καταδίκη τόσο από τους επικριτές όσο και από τους υποστηρικτές του Κρεμλίνου.
Αρκετές δεκάδες άνθρωποι παρατάχθηκαν έξω από ένα κυβερνητικό κτίριο ένα ηλιόλουστο ανοιξιάτικο Σαββατοκύριακο στο κέντρο της Μόσχας, καθώς η αστυνομία στεκόταν κοντά και τους παρακολουθούσε στενά. Οι άνθρωποι υπέβαλαν παράπονα για την εντεινόμενη καταστολή του διαδικτύου από την ρωσική κυβέρνηση, η οποία έχει οδηγήσει σε τακτικές διακοπές των συνδέσεων κινητών τηλεφώνων, μπλοκάρισμα δημοφιλών εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων και διακοπή της πρόσβασης σε χιλιάδες άλλους ιστότοπους και ψηφιακές υπηρεσίες.
Γνωρίζοντας ότι τυχόν μη εξουσιοδοτημένες διαδηλώσεις καταστέλλονται αυστηρά, οι ακτιβιστές προσπάθησαν να οργανώσουν εξουσιοδοτημένες συγκεντρώσεις, κόλλησαν αφίσες σε τοίχους και πίνακες ανακοινώσεων και υπέβαλαν αγωγές. Οι ηγέτες της βιομηχανικών και επιχειρηματικών οργανώσεων ζήτησαν από τις αρχές να καταργήσουν τα μέτρα.
Ακόμη και ο ηγέτης της Αρμενίας εξαπέλυσε μια όχι και τόσο συγκεκαλυμμένη επίθεση κατά της Ρωσίας κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής συνάντησης με τον Πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν την 1η Απριλίου. Ο Πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν σημείωσε ότι στην Αρμενία, “τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για παράδειγμα, είναι 100% δωρεάν. Δεν υπάρχουν απολύτως κανένας περιορισμός”. Ο Πούτιν παρέμεινε αγέλαστος και κοίταξε τον Πασινιάν με ελαφρώς ανασηκωμένα φρύδια.
Γενικευμένη δυσαρέσκεια στους Ρώσους πολίτες
Η διαδικτυακή καταστολή δεν έχει ως αποτέλεσμα μόνο τον έλεγχο των ιστοσελίδων που μπορούν να δουν οι Ρώσοι, αλλά έχει επίσης επιφέρει ένα χάος στις ψηφιακές δραστηριότητες των Ρώσων πολιτών, καθιστώντας δύσκολη την παραγγελία ταξί, τις παραδόσεις προϊόντων, την ηλεκτρονική πληρωμή αγαθών και υπηρεσιών και τη διατήρηση επαφής με φίλους και συγγενείς.
Ο πολιτικός και επικριτής του Κρεμλίνου Μπόρις Ναντέζντιν μίλησε εκ μέρους πολλών Ρώσων που είναι αναστατωμένοι από την καταστολή του Διαδικτύου, όταν δήλωσε σε συνέντευξή του στο Associated Press: “Τα μέτρα αυτά εξοργίζουν έναν τεράστιο αριθμό ανθρώπων”.
Επί χρόνια, το καθεστώς Πούτιν επιδιώκει να θέσει το Διαδίκτυο υπό πλήρη κυβερνητικό έλεγχο και ενδεχομένως να το αποκόψει από τον υπόλοιπο κόσμο, μπλοκάροντας δεκάδες χιλιάδες ιστότοπους, εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων και πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που αρνούνται να συνεργαστούν με τις αρχές. Οι χρήστες του Διαδικτύου έχουν συνηθίσει να παρακάμπτουν τους περιορισμούς χρησιμοποιώντας εικονικά ιδιωτικά δίκτυα (VPN), ακόμη και όταν η κυβέρνηση τα μπλοκάρει ενεργά.
Από πέρυσι όμως οι περιορισμοί έχουν φτάσει σε ένα εντελώς νέο επίπεδο: σαρωτικές διακοπές στις συνδέσεις διαδικτύου και κινητής τηλεφωνίας -και μερικές φορές και στο ευρυζωνικό δίκτυο-, αφήνοντας ελεύθερες μόνο μερικές δεκάδες ιστοσελίδων και εφαρμογών σε “λευκές λίστες” που έχουν προεγκριθεί από την κυβέρνηση Πούτιν.
Μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου, οι ρωσικές αρχές είχαν μπλοκάρει περισσότερα από 400 VPN, 70% περισσότερα από ό,τι στα τέλη του περασμένου έτους, σύμφωνα με την εφημερίδα Kommersant. Πρόκειται πάντως για ένα παιγνίδι γάτας με ποντίκι: Μόλις οι αρχές μπλοκάρουν ένα VPN, εμφανίζεται ένα άλλο και πολλοί νέοι Ρώσοι αλλάζουν τα VPN τους καθημερινά, σύμφωνα με δημοσιογράφους του Reuters.
Ρώσοι αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι τα δραστικά μέτρα ήταν απαραίτητα για να αποτραπεί η επίθεση ουκρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) που βασίζονται στο ρωσικό διαδίκτυο μέσω κινητών τηλεφώνων για πλοήγηση, καθώς το Κίεβο προσπαθεί να αντεπιτεθεί κατά την τετραετή εισβολή της Μόσχας. Ωστόσο, τα περιοριστικά μέτρα έπληξαν απομακρυσμένες περιοχές που δεν έχουν ποτέ γίνει στόχος των ουκρανικών drones, με τους απλούς ανθρώπους και τις επιχειρήσεις να καταδικάζουν τα μέτρα ως επιζήμια.
Ο εκπρόσωπος του Ρώσου Προέδρου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε πριν από μερικές εβδομάδες πως “τα μέτρα αυτά όντως λαμβάνονται. Σχετίζονται εν μέρει με το γεγονός ότι ορισμένες ξένες εταιρείες αρνούνται να συμμορφωθούν με τους κανόνες της ρωσικής νομοθεσίας και εν μέρει λόγω των μέτρων ασφαλείας κατά της απειλής των ουκρανικών drones”. Στις 24 Φεβρουαρίου ο Πούτιν μιλώντας στο αρχηγείο της Ρωσικής Υπηρεσίας Πληροφοριών FSB σε εκδήλωση για τα 4 χρόνια της “στρατιωτικής επιχείρησης“, κάλεσε την FSB να ενισχύσει τον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, “θωρακίζοντας το πεδίο της πληροφορίας και του ψηφιακού χώρου”.
Την περασμένη εβδομάδα, ο υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής και Επικοινωνιών Μακσούτ Σαντάγιεφ δήλωσε ότι το υπουργείο του έλαβε εντολές για περαιτέρω μείωση της χρήσης των VPN. Ανεπιβεβαίωτες αναφορές των μέσων ενημέρωσης ανέφεραν ότι το υπουργείο του πρότεινε μια σειρά από νέα μέτρα κατά των VPN.
Το Κρεμλίνο έχει στοχοποιήσει τις δύο δημοφιλέστερες εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων στη Ρωσία, το WhatsApp και το Telegram, ενώ ταυτόχρονα προωθεί μια κυβερνητικά υποστηριζόμενη “εθνική” εφαρμογή που ονομάζεται MAX, η οποία θεωρείται ευρέως ως εργαλείο επιτήρησης και παρακολουθήσεων.
Αρχικά, οι φωνητικές κλήσεις και οι βιντεοκλήσεις στο WhatsApp και το Telegram αποκλείστηκαν. Στη συνέχεια, η αποστολή μηνυμάτων έγινε ουσιαστικά αδύνατη χωρίς τη χρήση VPN. Ενώ χθες Πέμπτη, η πρόσβαση στο Telegram αποκλείστηκε σε ποσοστό 95%.
Ο δικηγόρος Σάρκις Νταρμπινιάν, συνιδρυτής της ομάδας ψηφιακών δικαιωμάτων RKS Global, δήλωσε στο Associated Press ότι ο στόχος των αρχών είναι να οδηγήσουν τους χρήστες του Διαδικτύου σε ένα “ψηφιακό γκέτο” ρωσικών, ελεγχόμενων από την κυβέρνηση εφαρμογών και πλατφορμών. “Το Διαδίκτυο δεν είναι πλέον ένα καθολικό ψηφιακό αγαθό”, είπε.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ένας μεγάλος και διαρκώς αυξανόμενος αριθμός επιχειρηματικών ηγετών στη Ρωσία εκφράζει την ανησυχία του για τους σαρωτικούς περιορισμούς και έχει προτρέψει τις αρχές να υιοθετήσουν μια πιο μετριοπαθή προσέγγιση. Ο Αλεξάντερ Σόχιν, επικεφαλής της Ρωσικής Ένωσης Βιομηχάνων και Επιχειρηματιών, είπε ευθέως στον Πούτιν σε ένα πρόσφατο φόρουμ της ομάδας, ότι οι διακοπές λειτουργίας του διαδικτύου στα κινητά τηλέφωνα “έκαναν δύσκολη τη ζωή τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους πολίτες”. “Δεδομένου του υψηλού επιπέδου διείσδυσης της ψηφιακής τεχνολογίας στη ζωή μας, ελπίζουμε ότι θα βρεθεί μια συστημική, ισορροπημένη λύση”, δήλωσε ο Σόκιν, ο οποίος διετέλεσε υπουργός τη δεκαετία του 1990 και είναι μέλος του κυβερνώντος κόμματος “Ενωμένη Ρωσία” από τη δεκαετία του 2000. Ο Πούτιν ήταν στη σκηνή με τον Σόκιν και μίλησε αμέσως μετά από αυτόν, αλλά δεν αναφέρθηκε στο ζήτημα.
Παρόμοια έκκληση απηύθυναν οι διευθύνοντες σύμβουλοι δύο από τους τέσσερις παρόχους κινητής τηλεφωνίας της Ρωσίας σε συνέδριο τηλεπικοινωνιών την περασμένη εβδομάδα. Ο Σεργκέι Ανόχιν της Beeline και ο Χατσατούρ Πομπούχτσαν της Megafon δήλωσαν ότι αντί να μπλοκάρουν το Διαδίκτυο μέσω κινητών τηλεφώνων, οι πάροχοι θα μπορούσαν απλώς να εντοπίζουν ύποπτους χρήστες και να τους περιορίζουν, ανέφερε το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Interfax. “Αυτό θα έκανε τη ζωή σημαντικά ευκολότερη για τους ανθρώπους, για τους πελάτες”, είπε ο Πομπούχτσαν.
Η γνωστή επιχειρηματίας στον χώρο της πληροφορικής Νατάλια Κασπέρσκαγια, επέκρινε έντονα τη Roskomnadzor, κατηγορώντας τις εντατικές προσπάθειές της να μπλοκάρει τα VPN, που προκάλεσε μια ολιγόωρη διακοπή τραπεζικών και άλλων υπηρεσιών το περασμένο Σαββατοκύριακο. “”Δεν υπάρχει τεχνικός τρόπος να μπλοκάρεις VPN χωρίς να διαταράξεις ολόκληρο το διαδίκτυο“, έγραψε σε μια ανάρτηση στο Telegram. “Λοιπόν, σύντροφοι, τραβήξτε στιγμιότυπα οθόνης από ενδιαφέροντες ιστότοπους, κάντε ανάληψη όσο το δυνατόν περισσότερων μετρητών και ετοιμαστείτε να ακούσετε ραδιοφωνικές αναφορές για ξένους εχθρούς που έχουν μπλοκάρει το κάποτε αγαπημένο μας RuNet”, αναφερόμενη στο ρωσικό Διαδίκτυο. Η Roskomnadzor αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή και η Κασπέρσκαγια αργότερα ζήτησε συγγνώμη σε ξεχωριστή ανάρτηση, αλλά ζήτησε διάλογο μεταξύ των αρχών και του τομέα της πληροφορικής, τονίζοντας ότι “οι τεχνικές αποφάσεις μερικές φορές προκαλούν άμεσο σοκ και έχουμε το δικαίωμα να λάβουμε τουλάχιστον μια εξήγηση”.
Ακτιβιστές από τη Μόσχα μέχρι το Βλαδιβοστόκ στην Άπω Ανατολή προσπαθούν να οργανώσουν συγκεντρώσεις κατά των περιορισμών στο διαδίκτυο από τα τέλη Φεβρουαρίου. Γνωρίζοντας ότι οι μη εξουσιοδοτημένες διαδηλώσεις καταστέλλονται αυστηρά και οι επικριτές της κυβέρνησης φυλακίζονται συστηματικά, ενήργησαν με προσοχή και ζήτησαν άδεια για τις συγκεντρώσεις σύμφωνα με τους αυστηρούς νόμους περί διαμαρτυρίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι διαδηλώσεις απαγορεύθηκαν και ορισμένοι ακτιβιστές συνελήφθησαν ακόμη και με άσχετες κατηγορίες. Ωστόσο, Ρώσοι πολίτες κατάφεραν να πραγματοποιήσουν μικρές πικετοφορίες σε μερικές πόλεις. Σε άλλες, ακτιβιστές έβαλαν φυλλάδια και πανό σε τοίχους και δημόσιους πίνακες ανακοινώσεων καταδικάζοντας τους περιορισμούς.
Ο πολιτικός της αντιπολίτευσης Μπόρις Ναντέζντιν, οι υποστηρικτές του και άλλες ομάδες ακτιβιστών υπέβαλαν αίτηση για άδεια διεξαγωγής συγκεντρώσεων σε δεκάδες πόλεις στις 12 Απριλίου, όταν η Ρωσία γιορτάζει την Ημέρα Κοσμοναυτικής, τιμώντας την πτήση του Γιούρι Γκαγκάριν το 1961, του πρώτου ανθρώπου στο διάστημα. “Υποβάλλουμε αίτηση για άδεια (και λέμε) ότι γιορτάζουμε την Ημέρα Κοσμοναυτικής”, λέει ο Ναντέζντιν με ένα διακριτικό χαμόγελο. “Τα συνθήματά μας θα είναι (για το γεγονός ότι) η κοσμοναυτική είναι αδύνατη χωρίς την επιστήμη, την τεχνολογία και την πρόοδο, και η πρόοδος, η επιστήμη και η τεχνολογική ανάπτυξη είναι αδύνατες χωρίς συνδεσιμότητα, χωρίς επικοινωνία, χωρίς το Διαδίκτυο”. Ο Ναντεζντίν δηλώνει αποφασισμένος να αυξήσει την πίεση στις αρχές παρά την καταστολή. Η απογοήτευση του κοινού για τους περιορισμούς είναι “τεράστια” και οι άνθρωποι είναι έτοιμοι να συμμετάσχουν σε διαμαρτυρίες που είναι εξουσιοδοτημένες και ασφαλείς, πρόσθεσε.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και στην κρατικά ελεγχόμενη πλατφόρμα δικτύωσης MAX εμφανίστηκαν βίντεο με αγανακτισμένους και απογοητευμένους πολίτες, οι οποίοι διαμαρτύρονται επειδή δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα κινητά τους τηλέφωνα και τις πιστωτικές τους κάρτες. Ενδεικτικό είναι το κάτωθι βίντεο μιας Ρωσίδας, στο οποίο διαμαρτύρεται εν μέσω δακρύων για την αδυναμία της να επικοινωνήσεις με συγγενικά της πρόσωπα και να κάνει βασικές αγορές από καταστήματα.
Διαδικτυακή καταστολή με στόχο τον έλεγχο των αντιδράσεων από την κατάληξη του πολέμου στην Ουκρανία
Κάποιοι αναλυτές πάντως ισχυρίζονται ότι τα μέτρα καταστολής των ψηφιακών μέσων τηλεπικοινωνιών σχετίζονται με πιθανές σημαντικές αποφάσεις που θα λάβει σύντομα ο Βλαντίμιρ Πούτιν ως προς τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το τέλος του πολέμου της Ρωσίας στο Αφγανιστάν το 1989 προκάλεσε σημαντικές κοινωνικές αναταραχές στη Ρωσία, με τους βετεράνους που επέστρεψαν να τροφοδοτούν ένα κύμα ανομίας που αποτέλεσε μάστιγα τη δεκαετία του 1990. Το χάος επιδεινώθηκε από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991.
“Οι ηγέτες και οι υπηρεσίες ασφαλείας της Ρωσίας θυμούνται το 1991 και θυμούνται τι συνέβη στη Ρωσία και τι συνέβη σε αυτούς όταν η Μόσχα σταμάτησε έναν μεγάλο πόλεμο στο Αφγανιστάν: η χώρα κατέρρευσε, οι υπηρεσίες ασφαλείας διασπάστηκαν – ήταν μια καταστροφή”, δήλωσε στο Reuters ο Αντρέι Σολντάτοφ, Ρώσος ερευνητικός δημοσιογράφος που είναι ειδικός στις υπηρεσίες ασφαλείας.
“Αυτό που συμβαίνει τώρα είναι ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας προσπαθούν να δημιουργήσουν μια κατάσταση στην οποία -είτε εάν ο Πούτιν υπογράψει μια ειρηνευτική συμφωνία, είτε εάν προχωρήσει σε έναν παρατεταμένο πόλεμο- δεν θα προκύψει γενικευμένη καταστροφή”.
Δύο ρωσικές πηγές με γνώση της διαδικτυακής καταστολής δήλωσαν στο Reuters, ότι το Κρεμλίνο έχει μελετήσει την εμπειρία άλλων χωρών, ιδίως της Κίνας και του Ιράν, και έχει αναθέσει στις ρωσικές αρχές να αναπτύξουν έναν τρόπο αποκλεισμού τμημάτων του Διαδικτύου, τόσο της κινητής όσο και της σταθερής τηλεφωνίας, ελέγχοντας παράλληλα τις διαδικτυακές επικοινωνίες.