Posted by 
Γράφει ο Γιαβούζ Μπαϊντάρ
Σε μια ιστορική απόφαση με πολύ βαριές συνέπειες που εκδόθηκε χθες, στις 21 Μαΐου 2026, το εφετείο της Άγκυρας ακύρωσε τα αποτελέσματα του 38ου Συνεδρίου του CHP, που πραγματοποιήθηκε στις 4-5 Νοεμβρίου 2023, ακυρώνοντας την εκλογή του Οζγκιούρ Οζέλ ως Προέδρου του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) της Τουρκίας. Η απόφαση ακυρώνει επίσης όλες τις κομματικές αποφάσεις που ελήφθησαν έκτοτε υπό την ηγεσία του Οζέλ. Η απόφαση δρομολογεί την απομάκρυνση του Οζέλ από την ηγεσία του κόμματος, θέση που κατείχε από τότε που νίκησε τον επί χρόνια πρόεδρο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου στο συνέδριο του 2023.
Οι αγορές αντέδρασαν αμέσως: το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης κατέγραψε απότομες ρευστοποιήσεις, συνεχίζοντας ένα μοτίβο οικονομικού σοκ που συνοδεύει κάθε επαναλαμβανόμενο δικαστικό πλήγμα κατά του CHP.
Το υπόβαθρο της σημερινής απόφασης είναι μια μεθοδική, στημένη και σκόπιμη νομική εκστρατεία. Τον Σεπτέμβριο του 2025, ένα δικαστήριο ακύρωσε το επαρχιακό συνέδριο του CHP στην Κωνσταντινούπολη, απέλυσε τον πρόεδρο της Κωνσταντινούπολης, Οζγκιούρ Τσελίκ, και 195 άλλους αξιωματούχους, και διόρισε μια προσωρινή επιτροπή — με αποτέλεσμα ο δείκτης BIST100 της Τουρκίας να πέσει κατά περισσότερο από 5%. Η απόφαση αυτή ερμηνεύτηκε ευρέως εκείνη την εποχή ως δοκιμαστική περίοδος και ένα σημάδι για το τι θα επακολουθούσε στε κεντρικό εθνικό επίπεδο.
Μια παράλληλη υπόθεση που αφορούσε το εθνικό συνέδριο του 2023, λόγω φερόμενης εξαγοράς ψήφων και κακοδιοίκησης σε διαδικαστικά ζητήματα, είχε αναβληθεί επανειλημμένα υπό τεράστια δημόσια πίεση πριν τελικά απορριφθεί πρωτοδίκως τον Οκτώβριο του 2025 —μια στιγμή σύντομης ανακούφισης— με το σκεπτικό ότι το έκτακτο συνέδριο του CHP στις 21 Σεπτεμβρίου 2025, το οποίο είχε επανεκλέξει προληπτικά τον Οζέλ, είχε καταστήσει την υπόθεση “άκυρη”.
Η χθεσινή απόφαση του εφετείου ανατρέπει πλήρως την απόφαση αυτή, επαναφέροντας την ακύρωση των αποφάσεων του συνεδρίου και αφαιρώντας τις εγγυήσεις που είχε προσπαθήσει το CHP να διαμορφώσει για τον οργανισμό του. Η νομική βάση είναι ο ισχυρισμός για διαδικαστικές παραβιάσεις και εξαγορά ψήφων στο συνέδριο του Νοεμβρίου 2023. Έναν ισχυρισμό που το CHP έχει απορρίψει με συνέπεια και κατηγορηματικά ως πολιτικά κατασκευασμένο.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό πως έμπειροι νομικοί είχαν επισημάνει εδώ και καιρό, ότι βάσει του ίδιου του συντάγματος της Τουρκίας, μόνο το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο -και όχι τα αστικά δικαστήρια- έχει δικαιοδοσία για τις εσωκομματικές εκλογές. Το Συμβούλιο είχε ήδη επικυρώσει την εκλογή του Οζέλ. Αυτό το συνταγματικό επιχείρημα έχει πλέον απορριφθεί.
Αυτό που βλέπουμε σήμερα στην Τουρκία δεν είναι απλά η δημοκρατία υπό πίεση. Είναι η σκόπιμη, υπολογισμένη κατεδάφιση της δημοκρατίας, που πραγματοποιείται σε κοινή θέα και μασκαρισμένη με τη γλώσσα της νομικής διαδικασίας και της νομιμότητας.
Πείτε το όπως είναι: η ολοκλήρωση ενός αυτο-πραξικοπήματος. Όχι η δραματική, εν μία νυκτί κατάληψη της εξουσίας που η ιστορία συνήθως ταυτίζει με τη λέξη, αλλά κάτι πιο ύπουλο – ένας αργός συνταγματικός στραγγαλισμός, που μηχανεύεται μέσω κυριευμένων δικαστηρίων, κούφιων θεσμών και της εργαλειοποίησης της ίδιας της νομιμότητας ενάντια στο κράτος δικαίου.
Όταν τα δικαστήρια απομακρύνουν τους ηγέτες της αντιπολίτευσης, οι οποίοι όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις θα νικήσουν το AKP του Ερντογάν σε ελεύθερες εκλογές, οι προφάσεις έχουν τελειώσει.
Οι επιπτώσεις είναι δομικές και, βραχυπρόθεσμα, μη αναστρέψιμες.
• Η κατάληψη της Δικαιοσύνης είναι πλέον ολοκληρωτική. Η ανάκληση από το εφετείο της απόρριψης της απόφασης ενός κατώτερου δικαστηρίου —η οποία εκδόθηκε ειδικά επειδή το CHP είχε συγκαλέσει νέο συνέδριο για να προστατευτεί— σηματοδοτεί ότι δεν θα επιτραπεί να ισχύσει καμία διαδικαστική εγγύηση για τις αντιπολιτευόμενες ομάδες. Τα δικαστήρια δεν ερμηνεύουν το νόμο· εκτελούν πολιτικές οδηγίες.
• Ο εκλογικός ανταγωνισμός ποινικοποιείται δι’ αντιπροσώπου. Με τον Ιμάμογλου να φυλακίζεται και να του αφαιρείται το πανεπιστημιακό του πτυχίο, εμποδίζοντας την προεδρική του υποψηφιότητα, και τον Οζέλ να απομακρύνεται τώρα δικαστικά από την προεδρία, το καθεστώς ουσιαστικά έχει αποκεφαλίσει μονομιάς ολόκληρη την ηγεσία της αντιπολίτευσης.
• Το Κοινοβούλιο υποβαθμίζεται σε ένα απλό διάκοσμο. Μια νομοθετική εξουσία στην οποία η εκλεγμένη ηγεσία του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης μπορεί να ακυρωθεί από ένα αστικό δικαστήριο που ενεργεί πέρα από τη συνταγματική του αρμοδιότητα, δεν είναι Κοινοβούλιο —είναι μια διαχειριζόμενη διαδικασία.
• Το ίδιο το Σύνταγμα ακυρώνεται επιλεκτικά. Όταν τα δικαστήρια υπερβαίνουν τα όρια δικαιοδοσίας που ορίζει το Σύνταγμα —όρια που ρητά αναθέτουν την εποπτεία των εσωκομματικών εκλογών στο Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο— και δεν υφίστανται καμία θεσμική συνέπεια, το Σύνταγμα παύει να λειτουργεί ως ασφαλιστική δικλείδα έναντι της εκτελεστικής εξουσίας. Αυτό που καθιστά αυτή τη στιγμή μοναδικά επικίνδυνη είναι ότι έχει προηγηθεί ένα αριστούργημα στην εξουδετέρωση της αντιπολίτευσης – και στο καθεστώς Ερντογάν αξίζει μια ζοφερή αναγνώριση για την τακτική του ακρίβεια.
Το Κόμμα DEM, που εκπροσωπεί το κουρδικό πολιτικό κίνημα της Τουρκίας, έχει παρασυρθεί σε μια σκόπιμα αδιαφανή “ειρηνευτική διαδικασία” που χτίστηκε γύρω από τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν, τον φυλακισμένο ηγέτη του PKK. Το δόλωμα ήταν ακαταμάχητο: μετά από δεκαετίες ένοπλης σύγκρουσης και πολιτικών διώξεων, η υπόσχεση της ειρήνης έχει τεράστιο ηθικό βάρος για τις κουρδικές κοινότητες.
Αλλά η αρχιτεκτονική αυτής της διαδικασίας ελέγχεται εξ ολοκλήρου από το καθεστώς. Καμία ανεξάρτητη επαλήθευση, κανένας διαφανής οδικός χάρτης, καμία διεθνής παρακολούθηση. Οι δηλώσεις του Οτσαλάν, που έγιναν από την πλήρη απομόνωσή του νησιού Ιμραλί, έχουν εργαλειοποιηθεί για να δώσουν στο καθεστώς μια επίφαση πολιτικής ικανότητας, ενώ παράλληλα εξουδετερώνουν το DEM ως όχημα δημοκρατικής αντιπολίτευσης.
Ξεκινώντας από τον Ντεβλέτ Μπαχτσελί, τον υπερεθνικιστή σύμμαχο του Ερντογάν, με το σύνθημα “Τουρκία χωρίς τρομοκρατία”, η διαδικασία κράτησε σε μεγάλο βαθμό το DEM απασχολημένο και αποσπασμένο από τα φλέγοντα ζητήματα της Τουρκίας, όπως η φτώχεια και ο υψηλός πληθωρισμός. Η λογική αυτού του σχεδίου δεν ήταν ποτέ δύσκολο να ερνηνευθεί: μια συμφωνία νίκης-ήττας [win-lose], μεταμφιεσμένη σε συμφιλίωση.
Εν τω μεταξύ, το CHP κρατιέται στην κόψη του ξυραφιού εδώ και μήνες, διχασμένο εσωτερικά, από έντονες διαφωνίες. Η απομάκρυνση του Οζέλ θα αναζωπυρώσει τα εσωτερικά ρήγματα του κόμματος – μεταξύ εκείνων που τάσσονται υπέρ της συνεργασίας και της διευθέτησης με το καθεστώς και εκείνων που είναι ταγμένοι στην δομική αντίσταση.
Το ερώτημα εάν ο Κιλιτσντάρογλου, βαθιά δυσφημισμένος εντός του κόμματος, θα μπορούσε να αποκατασταθεί στην ηγεσία – ή εάν θα μπορούσε να συσταθεί ένα φιλικό προς το καθεστώς συμβούλιο επιτρόπων – επικρέμεται πλέον τώρα ανοιχτά πάνω από το κόμμα. Μια διχασμένη αντιπολίτευση που μάχεται για την ηγεσία της δεν πρόκειται να πολεμήσει τον Ερντογάν.
Αυτό είναι το σημαντικότερο ζήτημα.
Ο έκπτωτος Οζέλ έχει πλέον δύο επιλογές: αυτός και τα στελέχη του μπορούν να αντισταθούν οχυρώνοντας τους εαυτούς τους στα κεντρικά γραφεία του κόμματος ή μπορούν να ιδρύσουν ένα νέο κόμμα. Αλλά, ας έχουμε κατά νου ότι έχουν ήδη υποβληθεί στο Κοινοβούλιο φάκελοι σχετικά με την άρση των ασυλιών οκτώ βουλευτών, συμπεριλαμβανομένου του Οζέλ. Υπάρχει επίσης προγραμματισμένη δικαστική ακρόαση στις αρχές Ιουλίου, για την τύχη περισσότερων από δώδεκα προσωπικοτήτων του CHP, που συνδέονται με τον Οζέλ.
Μακροπρόθεσμα, αυτές είναι οι αναμενόμενες συνέπειες της μαζικής πολιτικής μηχανορραφίας που φέρει την υπογραφή του Ερντογάν:
1. Η κοινοβουλευτική ομάδα του CHP αντιμετωπίζει έντονες εσωτερικές διαιρέσεις. Η αξιωματική αντιπολίτευση έχει σήμερα 138 βουλευτές. Έχει εδώ και καιρό εξαντληθεί από εσωτερικές διαμάχες μεταξύ εσωκομματικών παρατάξεων και συμφερόντων. Τουλάχιστον 25 από αυτούς τους βουλευτές πιστεύεται ότι υποστηρίζουν τον Κιλιτσντάρογλου. Ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης, ο αριθμός αυτός μπορεί να αυξηθεί – προκαλώντας μια μη αναστρέψιμη διάσπαση στο Κοινοβούλιο. Αυτή η διαίρεση αποτελεί μέρος του σχεδίου του Ερντογάν, καθώς μιλάει ανοιχτά για την επίτευξη του κρίσιμου ορίου των 360 ψήφων για την προκήρυξη πρόωρων εκλογών, οι οποίες θα του έδιναν το δικαίωμα να θέσει υποψηφιότητα για νέα προεδρική θητεία, και για την έναρξη δημοψηφίσματος για αναθεώρηση του Συντάγματος.
2. Το αποτέλεσμα των εκλογών του 2028 είναι δομικά προαποφασισμένο. Ο Ιμάμογλου είναι φυλακισμένος και συνταγματικά αποκλεισμένος. Ο Οζέλ έχει πλέον δικαστικά απομακρυνθεί. Η αντιπολίτευση εισέρχεται στον επόμενο προεδρικό κύκλο χωρίς συνεκτική ηγεσία, ενιαία πλατφόρμα ή νομικά προστατευμένη οργανωτική δομή.
3. Δεν μπορεί να αποκλειστεί ένα σενάριο επιτρόπου για το ίδιο το CHP. Εάν η ακύρωση οδηγήσει σε παρατεταμένο κενό ηγεσίας, το καθεστώς έχει τόσο το νομικό πρόσχημα όσο και τα θεσμικά εργαλεία για να πιέσει για τη διοικητική διαχείριση του κόμματος – όπως έχει ήδη κάνει με το παράρτημα του CHP στην Κωνσταντινούπολη.
4. Ως προς την πολιτική των Κούρδων, το στοίχημα του DEM μπορεί να αφήσει το κίνημα πολιτικά αναλωμένο. Εάν η ειρηνευτική διαδικασία καταρρεύσει χωρίς δεσμευτικές νομικές εγγυήσεις -όπως έχει συμβεί με κάθε προηγούμενη τουρκοκουρδική διαπραγμάτευση- το DEM θα έχει εξουδετερωθεί ως δημοκρατική δύναμη της αντιπολίτευσης χωρίς κανένα κέρδος και αντάλλαγμα.
5. Οι αγορές θα συνεχίσουν να αποτιμούν τον πολιτικό κίνδυνο. Το επαναλαμβανόμενο μοτίβο ρευστοποίησης στις αγορές δείχνει ότι οι επενδυτές κατανοούν αυτό που οι αναλυτές μερικές φορές διστάζουν να πουν ανοιχτά: η δικαστική απομάκρυνση ηγετών της αντιπολίτευσης δεν αποτελεί νομική ομαλοποίηση – είναι θεσμοθετημένη αστάθεια.
6. Σε διεθνές επίπεδο, η απάντηση θα είναι ανεπαρκής. Η συμμετοχή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ και η μόνιμη μυθοπλασία ως προς την υποψηφιότητα ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσουν να προστατεύουν το καθεστώς από ουσιαστικές δυτικές πιέσεις. Οι στρατηγικοί υπολογισμοί σχετικά με τη μετανάστευση, την άμυνα και την περιφερειακή σταθερότητα θα υπερισχύσουν, όπως πάντα, των δημοκρατικών αρχών.
Μια κλειστή απολυταρχία δεν αυτο-ανακηρύσσεται. Φτάνει σταδιακά, ντυμένη με δικαστικές εντολές και την εξάντληση όσων κάποτε αντιστάθηκαν. Η αξιωματική αντιπολίτευση της Τουρκίας έχει δει περισσότερους από 20 δημάρχους της να συλλαμβάνονται, το παράρτημα της στην Κωνσταντινούπολη να αποκεφαλίζεται και τώρα το συνέδριό της να ακυρώνεται, όλα μέσα σε δεκατέσσερις μήνες. Το κύκλωμα έχει πλέον ολοκληρωθεί.
Υποστηρίζω επίμονα εδώ και πάνω από μια δεκαετία ότι ο Πρόεδρος Ερντογάν, υποστηριζόμενος από τον σύμμαχό του Μπαχτσελί, ωθεί την Τουρκία προς την “αζερμπαϊτζανοποίηση”: ένα σύστημα στο οποίο η αντιπολίτευση παραμένει αδύναμη και ανίσχυρη, η δικαστική εξουσία εργαλειοποιείται από την αυταρχική διακυβέρνηση, τα μέσα ενημέρωσης μετατρέπονται σε μηχανισμό καθαρής προπαγάνδας και, το πιο σημαντικό, οι εκλογές θα χρησιμεύσουν ως νομιμοποίηση του καθεστώτος και της ηγεσίας του.